|
خصوصيات باكتريهاي بيماري زاي گياهي:
مرفولوژي، تكثير، اكولوژي و انتشار، تشخيص باكتريها، علائم بيماريهاي باكتريايي مبارزه با بيماريهاي باكترايي
تشخيص باكتريها
به طور كلي براي تشخيص باكتريها بر اساس خصوصيات جنسهاي آنها شناسايي مي كنند:
به عنوان مثال:
Agrobacterium : باكتريهاي ميله اي ، متحرك، 1تا 4 تاژك ، توليد لعاب پلي ساكاريدي در محيط قندي و كلني غير رنگي و صاف.
Clavibacter : ميله اي مستقيم يا با كمي انحنا، بي حركت، برخي داراي يك يا دو تاژك قطبي و متحرك هستند گاهي به صورت قطعات رنگي نا منظم و يا ارائه و گرزي شكل متورم .
Erwinia : ميله اي مستقيم ، متحرك ، داراي چندين تاژك محيطي ، بي هوازي اختياري
Pseudomona : ميله اي مستقيم يا خميده متحرك ، داراي يك يا تعداد زيادي تاژك قطبي ، برخي گونه هاي سودوموناس فلورسانت ناميده مي شوند زيرا در ميحط كشت مواد رنگينه اي فلورسانت سبز و زرد تراوش مي كنند. و برخي گونه هانيز پسودوموناس غير فلورسانت ناميده مي شوند.
Xanthomonas : ميله اي صاف ، متحرك ، داراي يك تاژك قطبي ، كند رشد و ايجاد كلني زرد.
Streptomyces : داراي هيفهاي باريك منشعب بدون ديواره عرضي، گونه هاي زيادي از آن توليد مواد رنگينه اي مي كنند علاوه بر آن اينها انواع زيادي از آنتي بيوتيك ها را نيز توليد كرده و يا بافتهاي توموري ايجاد مي كنند.
Xylella : ميله هاي صاف و منفرد ، غير متحرك ، بدون تاژك ، هوازي مطلق و بدون مواد رنگينه اي ، سخت كشت .
معمولا جنس استرپتومايسز به دليل داشتن ميسليوم كاملا توسعه يافته و شاخه شاخه و زنجيره هاي كنيدي به آساني از ديگر جنسهاي باكتريايي شناسايي مي شود.
علاوه بر اينها، روشهاي سرولوژيك، خصوصا آن روشهايي را كه آنتي باديهاي نشاندار شده با تركيبات فلورسانت بكار مي برند براي تشخيص سريع و نسبتا دقيق باكتريها استفاده مي شود. گاهي با استفاده از باكتريوفاژي (ويروس) كه آنها را آلوده كرده شناسايي مي شوند. اخيرا يك دسته از تركيبات به نام باكتريوسين مورد استفاده قرار گرفته تا بر اساس حساسي باكتريها به اين تركيبات و يا توان توليد اين تركيبات تيپها يا ايزوله هاي باكتريايي از هم تفكيك و شناسايي مي شوند. يك روش عالي براي جداسازي و تشخيص باكترياي به دست آمده استفاده از محيط كشتهاي انتخابي است.
علائم بيماري باكتريايي
باكتريها ايجاد لكه برگي و سوختگي برگ، پوسيدگي هاي نرم ميوه، ريشه و اندامهاي ذخيره اي، پژمردگيها رشد غير عادي، لكه سياه (اسكابي) شانكر و غيره را ميكنند.
مع هذا، گونه هاي Agrobacterium مي توانند تنها موجب رشد فوق العاده و بزرگي اندامها شوند .
مبارزه با بيماريهاي گياهي
غالبا براي مبارزه از تلفيق چندين روش استفاده مي شود.
تنظيم برخي عمليات زراعي از قبيل كود دادن و آبياري به نحوي يك گياهان در دوره مناسب براي آلودگي فوق العاده تر و آبدار نباشند. تناوب زراعي ، استفاده و از واريته هاي مقاوم ، استفاده از حرارت بخار آب يا حرارت الكتريكي و يا مواد شيميايي در خاك بذرهايي كه به طور سطحي آلوده باشند را با استفاده از محلول هيپوكلريت سديم يا اسيد كلريدريك يا خيساندن به مدت چند رو در اسيد استيك رقيق ضد عفوني مي كنند.
سم پاشي شاخ و برگها با تركيبات مسي ، مخلوط بر دو، تركيبات مسي تثبيت شده، و كاسيد، زنيب براي مبارزه با بيماريهاي لكه برگي و بلايتهاي باكتريايي استفاده مي شود.
بيماريهاي گياهي ناشي از باكتريها
گروه اول: لكه ها و سوختگي هاي باكتريايي
برخي بيمارياي باكتريايي به صورت لكه مردگي (نكروز) هاي سريعا در حال پيشرفت و ممتد روي اندامهاي مذكور ظاهر شده و در آن صورت سوختگي يا بلايت خوانده مي شوند.
تقريبا تمام لكه برگيها بر روي برگها و ساقه ها و ميوه ها به وسيله باكتريهايي از دو جنس نزديك به هم Xanthomonas و Pseudomonas به وجود مي آيند.
بيماريهايي كه پاتوواوهاي (Pr) گونه Pseudomonas syringae توليد مي كنند:
1ـ آشك توتون P.syringae Pv. Tabaci
2ـ لكه زاويه اي خيار Pr.Lachyrmans
3ـ بلايت هاله اي لوبيا Pr.Phaseolicola
4ـبلايت باكتريايي نخود فرنگي Pr.Pisi
بيماريهايي كه پاتووارهاي گونه X.campestris توليد مي كنند.
1ـ بلايت عادي لوبيا Pr.Phaseoli
2ـ لكه زاويه اي پنيه Pr.malvacearum
3ـ لكه باكتريايي گوجه فرنگي فلفل Pr.resicatoria
4ـ لكه باكتريايي ميوه هاي هسته دار Pr.Prani
آتشك وحشي توتون
انتشار جهاني دارد.اين بيماري مي تواند به گياهان ديگر نيز حمله كند اما از نظر اقتصادي مقدار توتون و سويا حائز اهميت است. در خزانه و در مزرعه هم خسارت وارد مي كند.
علائم: در حاشيه و نوك برگهاي گياهان جوان و كم رشد پوسيدگي آبدار در حال پيشرفتي بروز مي كند اين ناحيه پوسيده به وسيله ناحيه ابسوزخيس شده اي از بخش سالم مجزا مي شود مشخص ترين علائم عبارتند از لكه هاي سبز كمرنگ مايل به زرد. در ظرف يكي دو روز مركز لكه ها قهوه اي شده و اطراف آن را حاله هاي سبز مايل به زرد احاطه مي كند. به تدريج نواحي بزرگي ايجاد مي شود كه در هواي خشك اين بخشها خشكيد و بر جا مي ماند اما در هواي خيس از برگ جدا شده ، لكه ها به ندرت روي گلها ، كپسولهاي دانه، دمبرگها، ساقه ظاهر مي شوند.
بيمار گر : Pseudomonas syringae Pv. Tabaci
اين باكتري زهري ، قوي به نام تاب توكسين يا توكسين آتشك ايجاد كرده اين زهر قادر است در غياب باكتري بر روي يك برگ توليد هاله زرد كند.
ايجاد بيماري:
باكتري آتشك در بقاياي گياه و در خاك در برگهاي بيمار خشكيده و به عمل آمده بر روي بذرهاي حاصل از كپسولهاي آلوده، روي پوشش سطح خزانه و در ريشه هاي بسياري از عفونتهاي هرز زمستان گذراني مي كند. براي بروز آلودگي ها و پيدايش اپيدميها رطوبت بسيار بالا يا لايه اي از آب بر روي گياه ضورري است.
باكتري پس از ورود به بافت گياه ايجاد زهر توكسين مي كند به سرعت پخش مي شود اين هاله وسيع بوده و سلولهاي زيادي را در بر مي گيرد و عاري از باكتري بوده، در هواي رطوبتي توسعه بين سلولي باكتريها ادامه يافته و باعث از هم پاشي و مرگ سلولهاي پارانيشي شود.
مبارزه: استفاده از ارقام مقاوم ، استفاده از بذر سالم، ضد عفوني خاك خزانه اجتناب از مصرف طور اضافي خصوصا ازت.
سوختگي باكتريايي لوبيا
انتشار جهاني دارد، مردي برگها، غلافها ساقه ها و بذرها آسيب وارد مي شود.
علائم: لكه هاي كوچك آبسوخته در سطوح زيرين برگ، در بلايت ها براي ناحيه هاله مانند به رنگ سبز مايل به زرد در مي آيد برگها ظاهر زرد رنگي پيدا مي كنند.
علائم روي ساقه، به صورت لكه هاي آب سوخته و گاهي فرو رفته و قهوه اي رنگ و اغلب در سطح شكاف دار هستند. بيشتر در مجاورت گروه اول ظاهر مي شوند زمستان گذراني به صورت قرار گرفتن در بذر آلوده و ساقه هاي آلوده لوبيا است.
بيمار گر: بلايت هاله اي لوبيا Pseudomonas syringae Pr.Phaseolicola بلايت معمولي X.campestris Pv.Phaseoli ، لكه قهوه اي باكتريايي P.syringae Pv.syringae
مبارزه :
1 از طريق مصرف بذر عاري از بيماري
2 تناوب زراعي سد ساله
3ـ سمپاشي با قارچ كشهاي مسي
لكه باكتريايي كوجه فرنگي و فلفل
پاتوژن : Xanthomonas campestris Pv.resicatoria
علائم:
روي برگها علائم به صورت لكه هاي كوچك نامنظم به رنگ خاكستري بنفش بر روي ميوه هاي سبز لكه هاي كوچك آبسوخته كه كمي برجسته بوده و داراي هاله هاي سفيد مايل سبز هستند.
ايجاد بيماري :
انتشار جهاني دارد. باكتريها بر روي بذري كه هنگام جداسازي از ميوه آلوده شده زمستان گذراني مي كنند و نيز در بقاياي گياهي آلوده در سطح خاك و روي علفهاي هرز و ساير ميزبانها به وسيله باد و باران و تماس منتشر مي شود. و از طريق روزنه ها و زخمها به برگ و از طريق زخمها به ميوه رخنه ميكند.
مبارزه:
1ـ استفاده از بذرها و نشاء عاري از آلودگي ، ارقام مقاوم، تناوب زراعي و سمپاشي با تركيب از پيش مخلوط شده قارچكشهاي مانب مسي
لكه باكتريايي ميوه هاي هسته دار:
پاتوژن: X.campestris Pv.prauni
علائم: بر روي برگها به صورت لكه هاي كوچك مدور تا نامنظم آب خيس شده اي ظاهر مي شوند بيشتر لكه ها زاويه دار شده و بنفش تا قهوه اي مي گردند غالبا تركهايي در اطراف لكه ها به وجود مي آيد كه بخش آلوده را از نواحي سالم جدا كرده و بر برگها نماي غربالي مي دهد. برگهاي شديدا آسيب ديده زرد مي شوند.
نحوه ايجاد بيماري
در مناطقي كه درختان هسته داركشت مي شوند به وجود مي آيد. باكتريها در لكه هاي ساقه ها و در جوانه ها زمستانگذراني مي كنند در بهار به صورت تراوشهايي خارج مي شوند و باقطرات باران و توسط حشرات به برگهاي جوان ميوه ها ساقه ها منتقل مي شوند و از طريق منافذ طبيعي ، محل قطع برگها، زخمها ايجاد آلوده مي كنند.
مبارزه: سمپاشي با مواد شيميايي اكنون ثمري نداشته اخيرا تزريق آنتي بيوتيكها به داخل درختان بعد از برداشت ميوه تاثيرات زيادي داشته.
گروه دوم: شانكرهاي باكتريايي
شامل 2 دسته بيماري هستند Pesudomonas syringae Pv.morsprahorum
1ـ شانكر باكتريايي درختان ميوه هسته دار
2ـ شانكر باكتريايي مركبات: Xanthomanas campestris Pr.citri
شانكر مركبات
يكي از وحشتناك ترين بيماريهاي مركبات بوده باعث بروز لكه هاي مرده روي ميوه، برگها و سرشاخه مي شود. بيماري بومي ژاپن و آسياب جنوب شرقي است. و از آنجا به ساير قاره ها انتشار يافته است.
بيمارگر: X.campestris Pr.citri
حداقل 3 نژاد از اين باكتري ايجاد بيماري مي كند نژاد A: بومي آسيا و به گريف فروت و ليموي عماني، پرتقال و ليمو حمله كرده نژاد B در آمريكاي جنوبي به ليمو عماني و ليمو حمله كرده نژاد C در برزيل فقط به ليمو عماني مي زند.
علائم: علائم بيماري شانكر به صورت مشابهي روي برگهاي جوان، سرشاخه ها و ميوه ظاهر مي شود لكه ها ابتدا كوچك، اندكي برجسته، و مدور و آب سوخته و تيره رنگتر از بافت سبز اطراف به نظر مي رسد. حاشيه لكه ها كاملا مشخص و اغلب با هالة مايل به زردي احاطه شده اند. آلودگي شديد باعث ضعيف شدن درختان و درميوه باعث بد نما شدن و تا حدودي نقص نرم ميوه مي شود.
ايجاد بيماري
زمستانگذراني در لكه هاي شانكري در حال رشد انجام مي گردد در هواي گرم، مرطوب و باراني باكتري از لكه ها بيرون تراوش كرده به وسيله باران به بافتهاي جوان مي رسد از طريق روزنه وارد مي شود رخنه و ايجاد آلودگي نيز از طريق زخم ها انجام مي شود.
مبارزه: 1ـ اقدامات قرنطينه اي 2ـ استفاده از شعله افكن براي سوزاندن درختان ضد عفوني تمام ابزار ، 6 يا 7 سم پاشي با تركيبات سمي، استفاده از بادشكنها هرس سرشاخه هاي تابستانه و بهاره
گروه سوم:
اسكابهاي باكتريائي
باكتريها به اندمهاي زير زميني گياهان خسارت وارد كرده و علائم آن به صورت لكه ها يا زخم هاي كم و بيش موضعي سياه و پوسته پوسته است.
اسكاب عادي سيب زميني Streptomyces scabies
پوسيدگي خاكي يا آبله سيب زميني شيرين S.ipomoeae
اسكاب عادي سيب زميني
انتشار جهاني دارد. بيشتر در خاكهاي خنثي تا كمي قليايي و با بافتي شني و سبك بروز نموده، بيماري با ايجاد زخم هايي عمدتا سطحي بر روي غده ها و ريشه ها بيشتر از ارزش محصول مي كاهد
پاتوژن : S.scabies
يك ساپروفيت سخت جان است. كه مي تواند به صورت ابدي به صورت نرم رويشي شبه ميلسيومي و يا به صورت اسپور در بيشتر خاكها به جز بعضي خاكهاي اسيدي زنده باقي بماند.
علائم: عمدتا روي غده ها ديده مي شود. ابتدا لكه هاي كوچك قهوهاي و اندكي برجسته هستند اما به تدريج چوب پنبه اي مي شوند گاهي لكه ها به صورت نواحي زنگاري ظاهر شده .
ايجاد بيماري:
بيمار گر از طريق آب خاك، خاك حمل شده با بار و روي غده هاي سيب زميني بذري منتشر مي شود رخنه پاتوژن به بافتها از طريق عدسكها، زخمها و روزنه ها صورت مي گيرد. بيمارگر بدين يا داخل چند لايه سلول رشد ميكند و ظاهرا ماده اي را ترشح مي كند كه باعث تحريك سلولهاي زنده اطراف زخم و تقسيم سريع شده و از بافت سالم جدا مي شود. شدت بيماري با افزايش PH 2/5 ـ 8 بيشتر شده و بالاتر از اين حدود كاهش مي يابد.
در دماي 20ـ 22 درجه سرعت افزايش بيماري به نهايت مي رسد.
كنترل و مبارزه: كاشت سيب زميني بذري عاري از آلودگي ، ضد عفوني بذر با پنتا كلرونيتروبنزن يا تركيب مانب، تناوب زراعي ، كاهش و حفظ PH خاك تا حدود 3/5 با استفاده از گوگرد استفاده از ارقام مقاوم و آبياري حدود 6 هغته مراحل آغازين تشكيل غده ها.
گروه چهارم
بيماري هاي گياهي ناشي از باكتريهاي آوندي سخت رشد
باكتريهاي سخت كشت آوندي اغلب ميله اي شكل بوده به وسيله غشا سلولي و يك ديواره سلولي احاطه شده اند تاژك ندارند تقريبا تمامي اين باكتريها گرم منفي مي باشد
اين باكتريها به چندين آنتي بيوتيك از قبيل تتراسيكلينها و پني سيلين و همچنين گرماي زياد حساس مي باشند.
در بين مهم ترين بيماريهاي گياهي ناشي از باكتريهاي گرم منفي سخت كشت محدود به آوندي چوبي بيماريهاي پيرس انگور، كوتولگي يونجه، بيماري فوني هلو، برگ سوختگي بادام و برگ سوختگي آلورا مي توان نام برد.
بيماري (پيرس) انگور
پاتوژن: Xylella fastidiosa يك باكتري سخت كشت آوندي چوبي است و ديواره سلولي موجدار پپتيك دارد. بيمارگر ظاهرا يك يا چند زهر (فيتوتوكسين) توليد مي كند كه در ايجاد نكروز حاشيه برگ در ميزان نقشي داشته است.
علائم: در آغاز به صورت خشكيدن نابهنگام ظاهر مي گردد يعني بخشي يا تمامي حاشيه برگ مي سوزد در حالي كه برگ هنوز سبز است. اواخر فصل برگهاي آسيب ديده معمولا مي ريزند. در حالي كه رگبرگها به ساقه چسبيده اند لكه هاي قهوه اي پوست ساقه در وسط مناطقي از پوست كه سبز و نابالغ باقي مانده به وجود مي آيد. به دنبال زوال بالايي درخت سيستم ريشه نيز شروع به مردن ميكند در داخل آوندها صمغ توليد شده و تيلوز در آوندها تشكيل مي شود. صمغ و تيلوز هر دوانسداد آوندها را فراهم مي كنند.
ايجاد بيماري:
بيمار گر به وسيله پيوندهاي اسكنه اي و زنجره ها منتقل مي شود. زنجره هاي ناقل بعد از 2 ساعت تغذيه بر روي ميزبان آلوده بيمارگري را كسب مي كنند و ممكن است تا اواخر عمر به انتقال بيماري به گياهان ميزبان سالم ادامه دهند.
مبارزه و كنترل
هيچ گونه كنترل و مبارزه عملي بر عليه بيماري پيرس انگور و كوتولگي يونجه در مزرعه وجود ندارد كنترل حشره ناقل و كندن گياهان آلوده موثر نبوده و تمامي ارقام به بيماري حساس مي باشند ريختن 4 ليتر از محلول تتراسيكلين با غلظت 50 و 100 پي پي ام در خاك اطراف درخت به فاصله هاي هفته اي يك بار يا 2 بار از بروز علايم جلوگيري مي كند
ولي موثر ترين روش مقابله با بيماري دفاع با كشت گياه به دور از منبع طبيعي آلودگي بيمارگر حاصل مي شود.
منبع : سایت www.iran24h.com
| 
